Crkva Sveti Kirik i Julita

         Izgradnja crkve u Stanjincu, hram Sv.Kirika i Julite, započeta je 1925. godine o čemu svedoči sačuvana donatorska knjiga sa prezimenima porodica koje su pomogle izgradnju.

         Prema predanju, Bona, koja je živela u selu, stalno je sanjala isti san. U njemu je viđala kako na mestu Crkvište postoje temelji stare crkve i kako ih mora otkopati, a crkvu obnoviti. Svima je pričala svoj san, ali joj niko nije verovao. Jednom prilikom, kada je sveštenik svetio vodicu, ona mu je prepricala san, ali ni on nije verovao. Uzevši da podoji dete, iz nedara joj je iskočila zmija, a sveštenik videvši to, poverova joj i reče da se crkva napravi. Kasnije su na Crkvištu, zaista, pronađeni temelji stare crkve.

         Crkva je napravljena od kamena bigra koji se može naći u okolini, a čija je eksploatacija od skoro zabranjena. Pored crkve, postoje dva spomenika, takozvane zavetine, iz 1903. i 1910. godine gde su se meštani skupljali na dan slave, obavljali ručak, a potom išli u žetvu. Nakon izgradnje crkve, dan Sv. Ćirika je postao neradni dan za meštane Stanjinca. Izgradnja je završena i crkva osveštana 1930. godine.

         Za vreme II svetskog rata, na ovim prostorima je bila bugarska uprava. Bugarske komite, koje su učinile mnoga zla na ovim prostorima, ubijali su srpske sveštenike i postavljali svoje. Meštanima su menjana imena i prezimena (npr. Borisav Đorđa Vojinović je promenjeno u Boris Georgijev Vojinov) a crkvene knjige su uništene ili odnešene u Bugarsku. Nakon odlaska Bugara porodice su, uglavnom, vraćale svoja stara imena i prezimena. U svojoj istoriji crkva nije pretrpela veća oštećenja, osim ulaznih vrata koja su izgorela zbog sveća, koje su žene palile na pragu crkve, a prema rečima deda Mije Panajotovića, u crkvi nedostaju neke ikone.

         Ove godine su meštani započeli obnovu hrama sopstvenim sredstvima, a osvećenje je zakazano za 28.07.2008. godine, na dan Sv.Kirika i Julite. Elektrodistribucija Knjaževac je obećala uvođenje struje i postavljanje rasvete oko crkve.

         Sveti Kirik i Julita, Sveti Ćirik (28. 07.)

Današnji dan posvećen je molitvenoj uspomeni na malog dečaka Kirika i njegovu majku Julitu, koji su postradali u vreme Dioklecijanovog gonjenja hrišćana. Bezdušni sudija, da bi umnožio muke majke, uzeo je u ruke njenog trogodišnjeg sinčića. Dete se otimalo vrišteći i govoreći : „Ja sam hrišćanin!“ i uz to povredilo mučitelja po licu. On ga je bacio niz stepenice, gde je mališan skončao. Majci je odesečena glava. To se zbilo 304. godine. Njihove mošti su pronađene u vreme cara Konstantina i prenete u Rim, a jedan deo nalazio se u fruškogorskom manastiru Bešenovu, gde se zbirao pre Drugog svetskog rata narod sa svih strana na njihov dan.

         Današnji praznik, kod naroda nazvan sveti Ćirik, slave neke srpske porodice kao krsnu slavu, a u pojedinim mestima je zavetni dan.

         Ovaj dan smatra se prvim od tzv. Gorešnjaka, kada se ne rade nikakvi poslovi, naročito oko pšenice, a isto tako ni u vinogradu niti oko kukuruza. Postoji verovanje da ovih dana, kada su velike žege, orlovi ne piju vodu, koja im zbog nesnosne jare izgleda kao krv, već pište u vazduhu, leteći.

Branko Vojinović